Broken lights of Yugoslavia

Eventjes tijd voor een culturele stop.

Getrouwd zijn en op stap gaan met een amateur-fotograaf heeft zo zijn gevolgen. Niet alleen kom je steevast na elke reis thuis met 10 keer meer foto’s dan de gemiddelde toerist, bovendien duurt elke uitstap ook minstens dubbel zo lang omdat elke steen, wolk, vogel, boot, druppel water…. op de gevoelige plaat moet worden vastgelegd. Tot slot kom je ook al eens op plaatsen die je anders misschien gewoon voorbij loopt. Zo zagen we gisteren, al kuierend door de straten van Dubrovnik, plots een affiche hangen voor de tijdelijke tentoonstelling “Broken Lights of Yugoslavia” (War Photo Ltd). In een klein achterafkamertje in een godvergeten straatje in de stad kan je van 15 augustus tot 31 oktober foto’s bewonderen van fotograaf Emmanuel Ortiz, een Argentijn (°1961) die sinds 1983 betoverd is door fotografie en die sinds 1984 werkt voor grote persagentschappen zoals Reuters. Een niet onbelangrijk deel van zijn werk betreft oorlogsfotografie en in dat kader heeft hij een geweldige reportage gemaakt over de Balkanoorlog. Het is deze expositie die wij zijn gaan bekijken, hier in het hartje van Dubrovnik.

Me heel erg bewust zijnde van het feit dat welke adjectieven ik hier in de volgende zinnen ook ga neerpennen, het onmogelijk is weer te geven welk gevoel de foto’s bij ons opwekten, ga ik toch een minieme poging ondernemen om jullie te laten delen in deze ervaring. Een “mooie” reportage, al is het niet “mooi” in de zin van “mooi”. Of toch weer wel, want het zijn echt wel heel mooie foto’s, maar de inhoud van de foto’s is dan weer ontzettend gruwelijk. Aangrijpend. Ongelofelijk. Hard. Ortiz weet op soms directe, dan weer heel subtiele manier alle aspecten van de oorlog op papier te capteren. Niet enkel de te verwachten horrorbeelden van gewonden en aan flarden geschoten gebouwen, maar ook onverwachte kiekjes van vreugdemomenten vind je aan de muren terug. Zo zie je plots een dame met een groot boeket in de hand hartelijk lachen terwijl achter haar een huis in brand staat. Met momenten betrapte ik mezelf erop me een spion te voelen, alsof ik gegeneerd was naar de foto te kijken. Ortiz is er immers in geslaagd mensen te fotograferen op emotioneel heel intense momenten, en op één of andere manier voelt het verkeerd om daar getuige van te zijn. Een aangrijpende expositie dus, die een diepe indruk op ons heeft nagelaten.

Een hele diepe indruk, te meer omdat we heel wat plaatsen die voorkomen op de foto’s herkennen van onze rondreis de voorbije 3 weken, waardoor het geheel “akelig dichtbij” komt en je plots beseft hoe reeel die oorlog, die wij vooral van televisie kennen, voor de mensen hier moet zijn geweest. Liepen we eergisteren nog vrolijk over de Disneylandbrug van Mostar (Bosnië), zie je in de tentoontstelling diezelfde brug. Of net niet, want ze was helemaal weggebombardeerd. Lopen we vandaag lekker te kuieren op de Placa-Stradun, de centrale laan van Dubrovnik (de “Ramblas” van Dubrovnik als je wil), werden we door Ortiz geconfronteerd met een compleet desolaat beeld van diezelfde plek. Bijzonder confronterend. En mooi. En aangrijpend. En verschrikkelijk. En alles tegelijk…. Zeker een bezoekje waard die expositie. En mocht je niet in Dubrovnik geraken: de meeste foto’s vind je terug op de site van de fotograaf. Doen!

Hieronder nog enkele fotootjes die vergelijken: links de oorlogsfoto van Emmanuel Ortiz; rechts een recente foto die wij trokken van dezelfde plek tijdens onze reis….

Placa Stradun (Dubrovnik).

Stari Most, Mostar (Bosnië-Herzegovina)

Geef een reactie