Marathonlopen een elitaire sport?

Enkele weken geleden berichtte ik over het boek “loopgek” van Wim Derksen dat me tijdens m’n vakantie in Kroatië enkele ontspannende momenten bezorgde. In de bescheiden recensie die ik neerpende liet ik me hoofdzakelijk positief uit, omdat het boekje dat ook wel verdient. Het is misschien geen literaire parel maar het kan volgens mij de echte loper wel boeien met heel herkenbare vertelsels en hersenkronkels. Alleen was er één uitspraak, te vinden op p. 36, die me de wenkbrauwen deed fronsen. En nog geen klein beetje. Een uitlating die in eerste instantie bij het haar getrokken lijkt, maar die ondertussen wel al weken lang in m’n hoofd is blijven sudderen. Vergeefs zocht ik ondertussen naar informatie op het internet om het gestelde te bevestigen of te ontkrachten. En dus…. kom ik bij jullie terecht. Ik ben heel benieuwd wat jullie, na het lezen van deze post, hierover te zeggen hebben!

De stelling van de auteur komt uit een passage waarin hij de samenstelling van het startvak van de marathon beschrijft. Of in de woorden van de auteur “in het startvak tekent de sociologie van de marathon zich helder af”. Een eerste uitlating over blank en zwart laat ik hier heel bewust achterwege. De stelling waar ik het even over wil hebben is de volgende: En er is nog iets opvallends aan dat loopvolk. Iets wat je niet direct ziet: de gemiddelde marathonloper is goed opgeleid …. Marathonlopen is gewoon een elitaire sport, hoe massaal ook.

Ik geef jullie even tijd om deze woorden te laten bezinken.

Lopen iets voor hoger opgeleiden?

De passage zette me echt aan het denken. Is marathonlopen echt een elitaire sport voor hogeropgeleiden? Zo heb ik het immers nog nooit bekeken. Bij elitaire sporten denk ik persoonlijk spontaan aan golf of cricket, zweegvliegen voor mijn part - zonder hiermee een oordeel te willen vellen over deze sporten en mij op voorhand excuserend tegenover moge-lijk beledigde beoefenaars van genoemde activiteiten. Maar lopen? Het zou voor mij, zelf met m’n universitaire diploma op zak, natuurlijk gemakkelijk zijn om zonder nadenken bevestigend te knikken en te zeggen “zie je wel”. Maar ik ben er niet echt van overtuigd. Of beter: ik ben er écht niet van overtuigd. Niet alleen omdat ik best wel wat marathonlopers ken die niet noodzakelijk een hoger diploma op zak hebben, maar ook omdat ik gewoon mijn twijfels heb over de waarheid die erin schuilt.

Lopen is immers één van de oudste sporten ter wereld. De mens beoefende deze sport al nog voor ie goed en wel besefte dat het überhaupt een sport was. Om het heel cru te stellen kan ik me niet voorstellen dat, zoveel jaar geleden, de mannen die met een speer achter dieren aan liepen om in hun avondeten te voorzien ook maar één moment wakker lagen van het genoten opleidingsniveau. Van scholen was immers nog niet eens sprake. En wat met al die supersnelle Afrikanen, gezegend met een gouden stel loopgenen, maar afkomstig van een continent dat nu niet bepaald uitblinkt (gemiddeld) in het opleidingsniveau?  Lopen lijkt me net een heel toegankelijke sport, iedereen kan het doen, waar en wanneer hij of zij wil, alleen of in clubverband, puur recreatief of competitief. Een heel natuurlijke sport ook, lopen is immers één van de eerste zaken die ons als kind wordt aangeleerd. De beoefening ervan dan koppelen aan een begrensde groep hogeropgeleiden? Bizar…

Nu kan ik me wél inbeelden dat er tot op zekere hoogte een correlatie is tussen lopen en welvaart/vermogen. Zoals ik in een vorig berichtje schreef is lopen, eens je het op een bepaald niveau beoefent, niet bepaald de goedkoopste sport. En dus heb je centen nodig. En dan zou je misschien kunnen argumenteren dat hoger opgeleiden een hoger inkomen genieten, en dat er dus wel degelijk een correlatie tussen opleidingsniveau en lopen zou kunnen zijn. Maar is dat niet wat kort door de bocht? Want bepaalde zelfstandige beroepen, die niet noodzakelijk hogere studies hebben genoten, verdienen ook een aardige duit… En zo duur is lopen ook weer niet dat geld zo’n discriminerende factor kan zijn. Toch?

lopen goed voor de gezondheid

Andere denkpiste. Waarom lopen mensen eigenlijk? Zou dat één en ander kunnen verklaren? Zou een blik op de beweegredenen van lopers een duidelijker licht werpen op de zaak? Ook dat ligt niet zo eenvoudig. Mensen lopen voor een brede waaier van redenen. Omdat ze het leuk vinden. Omdat ze een weddenschap hebben afgesloten. Omdat het goed is voor de gezondheid. Omdat ze willen afvallen. Om sociale redenen (afspreken met vrienden). Om stress te verlichten na een drukke werkdag… Nu kan ik me inbeelden dat er in alle lagen van de bevolking mensen zijn die lopen leuk vinden. NIks te maken met het opleidingsniveau. En ook het sociale aspect lijkt er weinig mee te maken te hebben, hoewel rondjes betalen in de cafetaria wel weer in de welvaart-richting gaat. Moeilijker wordt het als het gaat over “gezondheid” en “afvallen”. Valabele argumenten om te gaan lopen. Maar wie is daar vooral mee bezig? Is er een verband tussen het opleidingsniveau en de mate waarin je met gezondheid bezig bent? Dat zou best wel eens kunnen.  Of wat met stress? Voor mij persoonlijk een grote drijfveer voor het lopen: niets zaliger dan na een drukke werkdag even stevig stoom af te laten. Maar is dat een “privilege” voorbehouden voor mensen met een hogere opleiding of kan iederéén last hebben van een zenuwslopende werkdag?Hoe meer ik erover nadenk, hoe meer factoren in beeld komen en hoe meer “ja maar”-s en bedenkingen er naar voor komen. Elk argument in het voordeel van de stelling staat tegenover minstens een even krachtig tegenargument. Het feit dat daar in de literatuur bitter weinig over is te vinden, bevestigt mijn vermoeden dat deze vraag beantwoorden even moeilijk is als de vraag beantwoorden of een boom die valt in een bos waar niemand is nu wel of geen lawaai heeft gemaakt…

Een kleine houvast: het enige onderzoek dat ik terzake vond, namelijk “Vlaanderen loopt! Sociaal-wetenschappelijk onderzoek naar de loopsportmarkt“, van de hand van Jeroen Scheerder, leert dat de groep marathonlopers vooral bevolkt wordt door mannen, dertigers-veertigers en… arbeiders!  Maar… hoe hoger het opleidingsniveau van de respondent van een survey, hoe meer hij/zij denkt dat de loopsport door hoogopgeleiden wordt beoefend. Kunnen we daaruit besluiten dat het vooral de hogeropgeleiden zijn die denken dat het vooral zij zijn die marathons lopen?

Pfft… ik weet het niet meer.  En eerlijk gezegd, wat kan mij het opleidingsniveau schelen. Als iemand zin heeft om de marathon te lopen, blank of zwart, dik of dun, met of zonder diploma, dan moet ie dat vooral gewoon doen.

Wat denken jullie?

Geef een reactie